Ինքնորոշման համապարփակ տեսություն
Աջակցել
Ինստիտուտը որպես ենթակառուցվածք
Ինստիտուտը ինքնորոշումահեն է, երբ ստեղծում է կանխատեսելիություն, վստահություն, մասնակցություն և գործելու իրական հնարավորություն։ Նրա խնդիրը մարդուն համակարգի օբյեկտ դարձնելը չէ, այլ այնպիսի միջավայր ստեղծելը, որտեղ մարդը կարող է գործել որպես պատասխանատու սուբյեկտ։
Կրթություն
Կրթությունը CTSD-ում միայն գիտելիքի փոխանցում չէ։ Այն պետք է ձևավորի մարդ, որը կարողանում է հասկանալ աշխարհը, կառուցել դատողություն, ընտրել ուղղություն և պատասխանատվությամբ գործել։ Կրթական ինստիտուտը ինքնորոշումահեն է, երբ ուժեղացնում է սովորողի սուբյեկտայնությունը։
Իրավունք
Իրավունքը ինքնորոշումահեն է, երբ պաշտպանում է սուբյեկտայնությունը և հստակեցնում ազատության ու պատասխանատվության պայմանները։ Մարդը իրավական դաշտում սուբյեկտ է, երբ ճանաչում է իր իրավունքները, պարտականությունները և կարողանում է պաշտպանել իր դիրքը առանց իրավական անորոշության մեջ կորչելու։
Տնտեսություն
Տնտեսությունը պետք է մեծացնի մարդու գործունակությունը, ոչ թե նրան դարձնի միայն կախված սպառող, փոխարինելի աշխատուժ կամ ռեսուրս։ Ինքնորոշումահեն տնտեսական միջավայրը ստեղծում է պայմաններ, որտեղ աշխատանքը, սեփականությունը և արտադրողականությունը ծառայում են մարդու իրական կարողության աճին։
Տեխնոլոգիական միջավայրեր
Տեխնոլոգիական միջավայրը ինքնորոշումահեն է, երբ ընդլայնում է մարդու որոշման կարողությունը և չի տեղափոխում որոշման աղբյուրը ամբողջությամբ ալգորիթմների կամ փակ համակարգերի մեջ։ CTSD-ի չափանիշը պարզ է՝ տեխնոլոգիան ուժեղացնո՞ւմ է սուբյեկտայնությունը, թե՞ փոխարինում է այն։