Ինքնորոշման համապարփակ տեսություն
Աջակցել
Պետությունը չի փոխարինում քաղաքացուն
Ինքնորոշումահեն պետության առաջին սահմանափակումը պարզ է․ այն չի մտածում քաղաքացու փոխարեն, չի որոշում նրա կյանքի իմաստը և չի վերածում հասարակությանը կառավարման նյութի։ Պետությունը պետք է այնքան ուժեղ լինի, որ պաշտպանի քաղաքացու սուբյեկտայնությունը, և այնքան սահմանափակված, որ չկլանի այդ սուբյեկտայնությունը։
Կառավարումից դեպի կարողության ստեղծում
Պետության խնդիրը միայն կարգավորելն ու ծառայություններ մատուցելը չէ։ Նրա խորքային խնդիրն է ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որտեղ մարդու, համայնքի և հասարակության կարողությունը՝ հասկանալու իրավիճակը, որոշելու ուղղությունը, մասնակցելու և պատասխանատվություն կրելու, կարող է աճել և ամրանալ։ Այդ պատճառով պետությունը գնահատվում է ոչ միայն նրանով, թե ինչ է անում, այլ նրանով, թե ինչ կարողություններ է բացում մարդկանց համար։
Սուբյեկտայնության պաշտպանություն
Պետությունը պետք է պաշտպանի մարդուն այն համակարգերից, որոնք նրան դարձնում են օբյեկտ՝ բռնությունից, կամայականությունից, աղքատության պարտադրանքից, տեղեկատվական մանիպուլյացիայից, ալգորիթմային վերահսկումից, տնտեսական կախվածությունից և իրավական անպաշտպանությունից։ Պաշտպանությունը միայն ուժային գործառույթ չէ․ այն նաև մարդու որոշման աղբյուրը պահպանելու պայման է։
Սուբյեկտայնության զարգացում
Ինքնորոշումահեն պետությունը միայն պաշտպանող չէ։ Այն նպաստում է կրթության, իրավական հասանելիության, տնտեսական գործունակության, թվային գրագիտության, առողջ հանրային քննարկման և մասնակցային միջավայրերի զարգացմանը։ Այդ միջավայրերում մարդը չի մնում պասիվ շահառու, այլ կարողանում է դառնալ իր կյանքի և հանրային ապագայի համահեղինակ։
Ինստիտուտները որպես վստահության ենթակառուցվածք
Ինստիտուտները ինքնորոշումահեն են, երբ քաղաքացին կարող է հասկանալ դրանց տրամաբանությունը, կանխատեսել որոշումների հետևանքը, պաշտպանել իր իրավունքը և մասնակցել հանրային վերահսկմանը։ Վստահությունը չի առաջանում միայն կոչերից․ այն առաջանում է կանխատեսելի, հասկանալի, հաշվետու և քաղաքացու արժանապատվությունը ճանաչող ինստիտուտներից։
Պետությունը չի պարտադրում իմաստը
Պետությունը չի ասում հասարակությանը՝ սա է ձեր միակ իմաստը։ Այն ստեղծում է այն պայմանները, որտեղ հասարակությունը կարող է ազատ, գիտակցված և պատասխանատու կերպով ձևակերպել ազգային-հանրային ապագայի իմաստը։ Այս իմաստով պետությունը ոչ թե գաղափարախոսության պարտադրող է, այլ հանրային իմաստի ձևավորման անվտանգ և բաց տարածքի պահապան։
Որակի չափանիշ
Պետության որակը չափվում է ոչ միայն արդյունավետությամբ, արագությամբ կամ ծառայությունների քանակով, այլ նրանով, թե ինչպիսի քաղաքացիական և հասարակական պայմաններ է այն ստեղծում։ Լավ պետությունը բացում է ինքնորոշման հնարավորություններ, վատ պետությունը խորացնում է կախվածությունը, կառավարելիությունը, վախը և պասիվությունը։