Գլխավոր էջ

Ութ տիրույթներ

Ինքնորոշումահեն հանրապետությունը պետական քաղաքականությունը դիտարկում է ութ փոխկապակցված տիրույթներում։ Դրանք նախարարական ոլորտներ չեն, այլ հանրային կյանքի այն շերտերն են, որտեղ որոշվում է՝ մարդը, հասարակությունը և պետությունը կարող են ավելի ինքնորոշված լինել, թե հայտնվում են կախվածության նոր ձևերի մեջ։ Այս քարտեզը օգնում է տեսնել, թե յուրաքանչյուր ոլորտում ինչ կարողություն պետք է զարգացնել, ինչ վտանգ պետք է կանխել և ինչ պայմաններ պետք է ստեղծել։

Քայլ13 / 28Բաժիններ10ՀաջորդՔաղաքականություն
01

Տիրույթները որպես քաղաքական քարտեզ

Ութ տիրույթները թույլ են տալիս հանրապետությունը չկրճատել միայն անվտանգությանը, տնտեսությանը կամ կառավարմանը։ Յուրաքանչյուր տիրույթ տալիս է մեկ քաղաքական հարց՝ այս ոլորտում պետությունը մարդուն և հասարակությանը ավելի ինքնորոշվա՞ծ է դարձնում, թե՞ ստեղծում է նոր կախվածություն, կառավարելիություն կամ անորոշություն։

02

Գոյաբանական տիրույթ

Պետականության առաջին հարցը իմաստի հարցն է․ ինչու կա պետությունը, ինչ ապագա է պատկերացնում հասարակությունը և ինչ արժեքների շուրջ է կազմակերպում ընդհանուր կյանքը։ Այս տիրույթում քաղաքականության խնդիրը հանրային իմաստի ձևավորման բաց պայմաններ ստեղծելն է՝ առանց այն վերևից պարտադրելու։ Գոյաբանական տիրույթը պաշտպանում է հասարակությանը ապագայի դատարկությունից և իմաստի մենաշնորհից։

03

Մենթալ տիրույթ

Հանրապետությունը կայուն չէ, եթե հասարակությունը ապրում է վախի, հուսահատության, անօգնականության կամ մշտական ներքին լարվածության մեջ։ Մենթալ տիրույթում պետական քաղաքականության խնդիրը դիմակայունության, վստահության, հոգեբանական անվտանգության և նախաձեռնողականության պայմանների զարգացումն է։ Այստեղ պետությունը պետք է նվազեցնի վախի միջոցով կառավարման և զանգվածային անօգնականության ռիսկերը։

04

Կոգնիտիվ տիրույթ

Ժողովրդավարությունը պահանջում է ոչ միայն կարծիքների ազատություն, այլ նաև դատելու, տարբերակելու և ռազմավարական մտածելու կարողություն։ Կոգնիտիվ տիրույթում ինքնորոշումահեն հանրապետությունը կարևորում է կրթությունը, մեդիագրագիտությունը, գիտական մտածողությունը և հանրային որոշումների հասկանալի լեզուն։ Քաղաքական հարցն այստեղ այն է, թե հասարակությունը կարողանում է հասկանալ իր խնդիրները, թե կառավարվում է աղմուկով, քարոզչությամբ և կեղծ պարզությամբ։

05

Կենսաբանական տիրույթ

Մարդը չի կարող լիարժեք քաղաքացի լինել, եթե ապրում է առողջական խոցելիության, աղտոտված միջավայրի, քրոնիկ սթրեսի կամ կենսական անապահովության մեջ։ Կենսաբանական տիրույթը հիշեցնում է, որ առողջությունը, մարմնական անվտանգությունը և միջավայրի որակը հանրապետական քաղաքականության հիմքային հարցեր են։ Այստեղ ինքնորոշումը սկսվում է կյանքի տարրական պաշտպանվածությունից։

06

Հարաբերային տիրույթ

Հասարակությունը չի պահվում միայն օրենքներով։ Այն պահվում է վստահությամբ, փոխադարձ ճանաչմամբ, ընտանիքի, համայնքի, սերունդների և տարբեր խմբերի միջև կապերի որակով։ Հարաբերային տիրույթում պետությունը պետք է նպաստի համակեցության մշակույթին՝ առանց համայնքը վերածելու պարտադրող կաղապարի։ Այս տիրույթը կանխում է հասարակության atomացումը, թշնամացումը և միայնակ քաղաքացու անպաշտպանությունը։

07

Ինստիտուցիոնալ տիրույթ

Ինստիտուտները ինքնորոշումահեն են, երբ մարդուն չեն դարձնում ընթացակարգի օբյեկտ, այլ ապահովում են կանխատեսելիություն, իրավական պաշտպանություն, մասնակցություն և հաշվետվողականություն։ Այս տիրույթում պետության որակը երևում է նրանում, թե քաղաքացին որքանով կարող է վստահել, հասկանալ և վերահսկել հանրային կառույցների աշխատանքը։ Ինստիտուցիոնալ տիրույթը պետք է պաշտպանի մարդուն կամայականությունից և անանուն համակարգերից։

08

Տնտեսական տիրույթ

Տնտեսական աճը բավարար չէ, եթե այն խորացնում է կախվածությունը կամ մարդուն թողնում է անապահով աշխատանքի, պարտքային ճնշման և սահմանափակ ընտրության մեջ։ Տնտեսական տիրույթում ինքնորոշումահեն հանրապետությունը կարևորում է արժանապատիվ աշխատանքը, սեփականության հասանելիությունը, ՓՄՁ-ների կարողացումը, ֆինանսական գրագիտությունը և արտադրողականության աճը։ Քաղաքական չափանիշն է՝ տնտեսությունը մեծացնո՞ւմ է մարդու ընտրության տարածքը, թե՞ նեղացնում է այն։

09

Տեխնոլոգիական տիրույթ

Տեխնոլոգիան հանրապետական է այն դեպքում, երբ ուժեղացնում է մարդու որոշման, մտածողության և մասնակցության կարողությունը։ Տեխնոլոգիական տիրույթում հիմնական հարցերն են տվյալային ինքնիշխանությունը, ալգորիթմային թափանցիկությունը, ԱԲ-ի մարդակենտրոն կիրառումը, թվային անվտանգությունը և մարդու վերջնական որոշման սկզբունքը։ Այս տիրույթը կանխում է այն իրավիճակը, երբ քաղաքացին դառնում է տվյալային օբյեկտ կամ ալգորիթմային կառավարման նյութ։

10

Քաղաքականության ամբողջական քարտեզ

Ութ տիրույթները միասին թույլ են տալիս չկրճատել հանրապետությունը մեկ ոլորտի բարեփոխման։ Դրանք ցույց են տալիս, որ անվտանգությունը, կրթությունը, տնտեսությունը, տեխնոլոգիան, առողջությունը և ինստիտուտները պետք է կարդալ որպես մեկ հարց՝ ինչպիսի պայմաններում է մարդը, հասարակությունը և պետությունը կարողանում մնալ ինքնորոշված։ Այդ պատճառով հաջորդ քայլը տիրույթներից անցնելն է քաղաքականության ուղղություններին։

Շարունակել ճանապարհը