Ինքնորոշման համապարփակ տեսություն
Աջակցել
Քաղաքականության ընդհանուր չափանիշ
Ինքնորոշումահեն քաղաքականությունը գնահատվում է ոչ միայն արդյունքի քանակով, բյուջեի չափով կամ ծառայությունների արագությամբ։ Նրա հիմնական չափանիշն այն է, թե արդյոք տվյալ քաղաքականությունը մարդուն դարձնում է ավելի կողմնորոշվող, պաշտպանված, գործունակ, մասնակցող և պատասխանատվություն կրող սուբյեկտ։ Եթե քաղաքականությունը մեծացնում է կախվածությունը կամ անորոշությունը, այն չի կարող լինել ինքնորոշումահեն։
Կրթություն և ինքնաճանաչում
Կրթության նպատակը միայն գիտելիքի փոխանցումը չէ։ Այն պետք է զարգացնի մտածողություն, ինքնաճանաչում, պատասխանատվություն, մեդիագրագիտություն, քաղաքացիական լեզու և հանրային մասնակցության կարողություն։ Ինքնորոշումահեն կրթությունը պատրաստում է ոչ թե հարմարվող, այլ կողմնորոշվող մարդ՝ մեկը, ով կարող է հասկանալ իր արժեքները, դատել տեղեկատվությունը և մասնակցել ընդհանուր ապագայի ձևավորմանը։
Ինստիտուտներ և իրավունք
Իրավունքը և պետական ինստիտուտները պետք է ստեղծեն կանխատեսելիություն, պաշտպանվածություն և մասնակցության իրական հնարավորություն։ Ինստիտուտը ինքնորոշումահեն է, երբ քաղաքացին դրա մեջ չի կորչում որպես դիմող, գործի համար կամ վիճակագրական միավոր, այլ ճանաչվում է որպես իրավունքներ և պատասխանատվություն ունեցող սուբյեկտ։ Այս ուղղության գործնական խնդիրը իրավական հասանելիությունն է, պարզ ընթացակարգերը, հաշվետվողականությունը և կամայականության նվազեցումը։
Տնտեսություն և արժանապատիվ ինքնուրույնություն
Տնտեսական քաղաքականությունը պետք է նվազեցնի կախվածության ձևերը՝ անապահով աշխատանք, պարտքային ճնշում, մենաշնորհային միջավայր, սահմանափակ մասնագիտական ընտրություն։ Կարևոր ուղղություններն են արժանապատիվ աշխատանքը, ՓՄՁ-ների կարողացումը, սեփականության հասանելիությունը, ֆինանսական գրագիտությունը և արտադրողականության աճը։ Տնտեսությունը ինքնորոշումահեն է, երբ մարդուն տալիս է իրական ընտրության տարածք, ոչ թե միայն գոյատևման պարտադրանք։
Անվտանգություն և դիմակայունություն
Անվտանգությունը միայն ռազմական հարց չէ։ Այն ներառում է կրթություն, տնտեսություն, տեխնոլոգիական պաշտպանվածություն, տեղեկատվական դիմադրողականություն, հանրային վստահություն և ազգային կամք։ Ինքնորոշումահեն անվտանգությունը պաշտպանում է ոչ միայն սահմանը, այլ նաև որոշման աղբյուրը՝ հասարակության կարողությունը հասկանալու վտանգը, չկոտրվելու վախից և կազմակերպվելու պատասխանատու գործողության շուրջ։
Տեխնոլոգիա և ԱԲ
Տվյալները, ալգորիթմները և ԱԲ-ն պետք է ծառայեն մարդու որոշմանը, ոչ թե փոխարինեն այն։ Քաղաքականության ուղղությունները ներառում են տվյալային ինքնիշխանություն, ալգորիթմային թափանցիկություն, պետական ԱԲ-ի էթիկական կանոններ, մարդու վերջնական որոշման սկզբունք և հանրային թվային գրագիտություն։ Տեխնոլոգիական քաղաքականությունը ինքնորոշումահեն է, երբ քաղաքացին չի դառնում տվյալային օբյեկտ, այլ պահպանում է հասկանալու, համաձայնելու, վիճարկելու և վերահսկելու իրավունք։
Համայնքներ և քաղաքացիական մասնակցություն
Հանրապետությունը ուժեղանում է, երբ համայնքները չեն մնում միայն վարչական միավորներ։ Դրանք դառնում են վստահության, փոխադարձ ճանաչման, տեղական պատասխանատվության և հանրային համաստեղծման միջավայրեր։ Քաղաքացիական մասնակցությունը պետք է լինի ոչ թե բացառիկ ակտիվիզմ, այլ հանրային կյանքի բնական ձև՝ դպրոցում, համայնքում, մասնագիտական միջավայրում, տեղական ինքնակառավարման մեջ և հանրային քննարկման մշակույթում։
Քաղաքականության փոխկապակցվածություն
Այս ուղղությունները չեն կարող աշխատել առանձին կղզիների պես։ Կրթությունը կապվում է մեդիագրագիտության և անվտանգության հետ, տնտեսությունը՝ քաղաքացու ինքնուրույնության հետ, տեխնոլոգիան՝ իրավունքի և վստահության հետ, իսկ համայնքային մասնակցությունը՝ ինստիտուտների որակի հետ։ Ինքնորոշումահեն հանրապետության քաղաքական օրակարգը պետք է կառուցվի որպես փոխկապակցված համակարգ, ոչ թե ոլորտային մեկուսացված ծրագրերի ցանկ։