Ինքնորոշման համապարփակ տեսություն
Աջակցել
Քաղաքացին որպես սուբյեկտ
Քաղաքացին ինքնորոշումահեն հանրապետության մեջ ոչ թե պետության կողմից կառավարվող զանգվածի մաս է, այլ հանրային կյանքի որոշող մասնակից։ Նա ունի սեփական դատողություն, իրավունքներ, պարտավորություններ և այնպիսի դեր, որի միջոցով հանրային որոշումները դառնում են ոչ միայն իշխանության, այլ նաև հասարակության պատասխանատվությունը։
Ինքնաճանաչ և մտածող քաղաքացի
Քաղաքացին պետք է կարողանա հասկանալ սեփական դիրքը, շահերը, արժեքները և վախերը, որպեսզի հանրային կյանքում չգործի միայն ազդեցությունների տակ։ Նա տարբերում է փաստը քարոզչությունից, սեփական դատողությունը՝ խմբային ճնշումից, իսկ իրական խնդիրը՝ տեղեկատվական աղմուկից։ Առանց մտածող քաղաքացու ժողովրդավարությունը հեշտությամբ վերածվում է մանիպուլյացիայի դաշտի։
Մասնակցությունը որպես համաստեղծում
Մասնակցությունը միայն քվեարկություն չէ։ Քաղաքացին մասնակցում է, երբ ներգրավվում է հանրային օրակարգերի ձևավորմանը, տեղական և մասնագիտական միջավայրերի զարգացմանը, հանրային հարցերի քննարկմանը և լուծումների համաստեղծմանը։ Մասնակցող քաղաքացին ոչ միայն արձագանքում է պատրաստ որոշումներին, այլ օգնում է ձևակերպել խնդիրը և լուծման լեզուն։
Վերահսկող և հարցադրող քաղաքացի
Հանրապետությունը պահանջում է քաղաքացի, որը կարողանում է հասկանալ ինստիտուտների որոշումները, պահանջել հաշվետվողականություն և հետևել հանրային ռեսուրսների օգտագործմանը։ Վերահսկումը այստեղ միայն կասկած կամ բողոք չէ․ դա պատասխանատու հարցադրում է, որը ստիպում է պետությանը մնալ հանրային իմաստի և իրավունքի շրջանակում։
Մանիպուլյացիայից պաշտպանված քաղաքացի
Քաղաքացին չի կարող լինել ինքնորոշված, եթե մշտապես կառավարվում է վախով, ապատեղեկատվությամբ, կախվածությամբ կամ կեղծ ընտրություններով։ Ինքնորոշումահեն հանրապետությունը պետք է զարգացնի մեդիագրագիտություն, իրավական պաշտպանվածություն, տնտեսական նվազագույն ինքնուրույնություն և հանրային քննարկման այնպիսի որակ, որտեղ մարդը կարող է պահպանել սեփական որոշման աղբյուրը։
Պատասխանատվություն կրող քաղաքացի
Ինքնորոշումահեն քաղաքականությունը քաղաքացուն չի դիտարկում միայն որպես պահանջող։ Ազատությունը միանում է պարտավորությանը, քննադատությունը՝ ստեղծարար մասնակցությանը, իսկ իրավունքները՝ հանրային պատասխանատվությանը։ Քաղաքացին դառնում է հանրապետական սուբյեկտ այն ժամանակ, երբ կարողանում է ասել ոչ միայն ինչ է պահանջում պետությունից, այլ նաև ինչ պատասխանատվություն է ստանձնում ընդհանուր ապագայի համար։
Համահեղինակ հասարակություն
Երբ քաղաքացին միայն ընտրող չէ, այլ հանրային կյանքի համահեղինակ, հանրապետությունը դառնում է ոչ թե վերևից կառավարվող համակարգ, այլ համատեղ կառուցվող քաղաքական միջավայր։ Այդպիսի հասարակության մեջ պետությունը չի փոխարինում քաղաքացուն, իսկ քաղաքացին չի հրաժարվում հանրային կյանքի իր բաժնից։